Mythen

Het begin
De schepping
Kronos
Prometheus
Pandora
De vier tijdperken

Zeus en Hera
De ontsterfelijke kinderen van Zeus
Ares
Hephaistos
Hebe
Aphrodite en Eros
Perserphone
Pallas Athena
Apollo en Artemis
Hermes
Dionysos (Bakchos)

Poseidon
Hades

Sagen

Minos
Perseus
Herakles
De Argonauten en het Gulden Vlies
Bellerophon
Theseus
De Thebaanse sagen
Ilias, Troje en de Trojaanse oorlog
Odyssea, de thuisreis van Odysseus

 

Griekse beschaving

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Griekse Mythen en Sagen: Herakles

Op een dag deed Zeus de volgende uitspraak: ik beloof bij de Styx, dat het kind uit Perseus' geslacht dat vandaag geboren wordt, een groot man zal worden. Hera, die jaloers was dat Zeus weer eens een avontuurtje had gehad, zorgde ervoor dat het bovengenoemde kind, dat van Zeus was, een dag later geboren werd. Er was nog een afstammeling van Perseus zwanger en die liet ze eerder bevallen. De eerstgeborene werd dus Eurystheus, een klein, zwak kind en niet Herakles, een groot, sterk kind met superieure krachten. Maar, Zeus moest zijn belofte nakomen en dus werd Eurystheus koning. Hera was jaloers op het sterke kind van Zeus en probeerde hem dus het leven zo lastig mogelijk te maken. Toen Herakles groot en nog sterker was, trouwde hij met Megara en kreeg kinderen. Toen sloeg Hera toe en maakte hem waanzinnig, zodat hij zijn hele familie uitmoordde. Toen hij weer 'wakker' werd uit zijn nachtmerrie, besefte hij wat hij gedaan had en ging naar Delphoi om daar het orakel om raad te vragen. Als antwoord kreeg hij, dat hij in dienst moest gaan bij Eurystheus en tien opdrachten moest doen. Dus ging Herakles naar Eurystheus, om zijn eerste opdracht te horen.

De Neme´sche leeuw

De Neme´sche leeuw was zo gevaarlijk, omdat zijn huid ondoordringbaar was voor pijlen. Herakles maakte de leeuw boos, door hem te pesten met zijn pijl en boog, zodat de leeuw op hem afsprong. Herakles ving de leeuw op en wurgde hem, waarna hij hem naar Eurystheus bracht, die bang was voor de bovenmenselijke krachten van Herakles. Hij gaf hem gelijk de tweede opdracht, van wat er uiteindelijk twaalf zouden worden.

De Hydra van Lerna

Herakles' tweede opdracht was het verslaan van de negenkoppige waterslang, de Hydra van Lerna. Herakles nam zijn neef Iolaos mee, die hem goed kon helpen met het verslaan van de Hydra. Het probleem was, dat als Herakles ÚÚn van de koppen van het beest er af sloeg met zijn knots, er gelijk weer twee aangroeiden. Iolaos pakte toen een gloeiend stuk hout en schroeide, telkens als Herakles ÚÚn van de koppen had afgeslagen, de wond dicht. Toen ze zo de Hydra gedood hadden, doopte Herakles zijn pijlen in het giftige bloed van de Hydra, waardoor dat ÚÚn van zijn machtigste wapens werd. Zijn belangrijkste verdediging was de huid van de Neme´sche leeuw, die ondoordringbaar was.

Het Eurymantische zwijn

De volgende opdracht voor Herakles was het doden van het Eurymantische zwijn. Hij ontweek de aanvallen van het beest, totdat hij het bij de slagtanden te pakken kreeg en het zo kon doden met een knotsslag op de schedel. Het volk was blij, dat ze ook van deze plaag waren bevrijd.

De Kerynitische Hinde

Herakles' vierde opdracht was het vangen van de Kerynitische Hinde, het lievelingsdier van Artemis, een klein rank beestje. Daarom was dit ook niet de meest roemruchtige daad van Herakles, omdat hierin kracht geen rol speelde, maar juist fataal kon zijn, omdat hij het diertje makkelijk kon dooddrukken. In een droom hoorde hij van Artemis dat hij het diertje kon vangen, als hij het achtervolgde en niet opgaf. De volgende dag ging Herakles op weg en achtervolgde de hinde tot het vast bleef zitten in de sneeuw. Hij bracht het naar Eurystheus en liet het daarna weer los, om aan zijn volgende opdracht te beginnen.

De Symphalische Vogels

De Symphalische Vogels waren een creatie van Ares. Ze doodden hun prooi met bronzen pijltjes, waarna ze het met hun metalen bekken verscheurden. Herakles zag de zwerm en wilde het al opgeven, toen Athena verscheen en hem een grote ratel gaf, waarmee hij de vogels opjoeg, waarna hij het grootste gedeelte neerschoot.

De stallen van Augeias

De nu volgende opdracht werd zijn meest vernederende. Hij moest de metershoge mestlaag uit de runderstallen van Augeias halen. Hij zorgde er echter voor, dat deze vernedering omsloeg in bewondering, want hij toonde veel vindingrijkheid en legde de bedding van de rivier om, zodat die door de stallen heen stroomde en zo de stallen schoonmaakte.

De Stier van Kreta

Herakles' zevende opdracht was het doden van de stier van Poseidon, de vader van de Minotaurus, die nog steeds op Kreta de buurt onveilig maakte. Met de onmetelijke krachten die Herakles had, was dit een simpele opdracht. Hij ging naar Kreta, versloeg de stier en keerde terug naar Eurystheus, waarna hij de stier weer losliet, totdat Theseus hem zou doden.

De Paarden van Diomedes

In het noorden van Griekenland heerste koning Diomedes, die iets andere gedachten had over de gastvrijheid, dan normaal was in de rest van Griekenland. Hij voerde zijn gasten namelijk aan zijn paarden, vier bloeddorstige merries, die Herakles naar Eurystheus moest brengen, zijnde zijn achtste opdracht. Hij ging naar koning Diomedes toe en liep gelijk door naar de stallen, waar hij de merries uithaalde. Voor hij ze naar Mykene bracht, gaf hij ze nog een laatste 'mensenmaal': Diomedes werd aan zijn eigen paarden gevoerd.

De gordel van Hippolyte

De nu volgende opdracht was de meest plezierige voor Herakles. Hij moest de gordel van de Amazonekoningin Hippolyte halen. De Amazones waren een vechtlustig volk, waar de vrouwen de dienst uitmaakten. Hij ging met enkele andere bekende helden, zoals Peleus en Theseus naar de Amazones toe. Hippolyte stond hen al op te wachten en werd uitgenodigd op het schip. Na enige glazen Griekse wijn vertelde Herakles het doel van zijn komst en Hippolyte stond haar gordel af. Hera echter vond dat deze opdracht te makkelijk ging en bazuinde rond dat de Grieken Hippolyte wilden ontvoeren. De Amazones trokken ten strijde, maar werden verslagen. Ook Hippolyte overleefde het gevecht niet.

De Runderen van Geryones

Teruggekomen in Mykene, kreeg Herakles gelijk zijn tiende opdracht. Hij moest de kudden van Geryones roven. Hij voer met de Zonneboot van Helios over Okeanos naar Erytheia, het laatste land voor de onderwereld. Hij liep over het eiland en vond de kudde en doodde de herder en zijn 'herdershond', een tweekoppige draak. Gealarmeerd door het lawaai kwam Geryones, een reus met drie lichamen, kijken. Herakles schoot met zijn giftige pijlen ÚÚn voor ÚÚn de lichamen af en dreef de koeien door een pad in Okeanos dat Poseidon voor hem had gemaakt, naar Eurystheus. Daar kreeg hij een schokkende mededeling, twee werken waren niet geldig. Bij ÚÚn had hij hulp gekregen (Hydra van Lerna) en bij nog ÚÚn had hij een beloning gekregen (Augeias stallen). Hij moest er dus nog twee doen.

De Appels van de Hesperiden

EÚn van de laatste twee opdrachten, was het halen van gouden appels uit de tuin van de Hesperiden. Om te weten te komen waar de tuin lag, moest hij eerst de zeegod Nereus overmeesteren. Hij moest hem in zijn slaap overmeesteren en kostte wat het kost vasthouden. Herakles deed wat gezegd en overmeesterde Nereus, die in zijn armen in allerlei gedaanten veranderde, een slang, een waterstroom, noem maar op. Toen hij zijn eigen gedaante weer kreeg, was hij bereid de nodige informatie te geven. Hij gaf hem de raad om naar Atlas te gaan, een Titan die als straf voor de coup die de Titanen gepleegd hadden, het hemelgewelf moest dragen. Atlas zei dat hij de appels wel zou halen, als Herakles het hemelgewelf even zou overnemen. Zo gebeurde het en Atlas ging naar de tuin toe en kreeg op Athena's bevel drie appels toegeworpen. Teruggekomen bij Herakles, wilde hij zijn last niet meer overnemen en stelde voor om zelf de appels naar Eurystheus te brengen. Herakles stemde toe, maar vroeg aan Atlas of hij voor kon doen hoe hij het hemelgewelf zo mooi in evenwicht kon houden. Dus de domme Atlas nam het gewelf weer over en Herakles vertrok met de appels.

Antaios

Zoals deze verhalen verteld worden, lijkt het net of Herakles er maar een paar dagen over heeft gedaan. Dat dat anders is gegaan, probeer ik duidelijk te maken met het volgende verhaal. Dit is niet een van zijn werken, maar gewoon een 'tussendoortje'

Op zijn terugreis naar Mykene, versloeg hij nog enkele monsters, en maakte de mensen weer blij. Zo kwam hij in een dorpje, waar de mensen bang waren voor de reus Antaios, die iedereen uitdaagde met hem te worstelen. Herakles ging naar zijn grot en daagde hem uit tot een gevecht. Na een tijd worstelen werd de reus moe en ging plat op de grond liggen en werd na een paar seconden weer zo fris als voor het gevecht. Dit gebeurde zo een paar keer achter elkaar en Herakles begreep dat hij zijn kracht kreeg van Gaia, dus hij tilde hem op. Toen werd het gevecht snel beslist, in het voordeel van Herakles.

Prometheus

Op zijn terugreis kwam hij ook door de Kaukasus. Daar zat Prometheus nog steeds vastgebonden aan een rots. Op bevel van Zeus schoot Herakles de adelaar neer die Prometheus nog steeds belaagde en maakte hem los.

Kerberos

Toen hij na enkele jaren terugkwam in Mykene, kreeg hij zijn laatste opdracht. Eurystheus probeerde Herakles de dood in te jagen, door hem twee keer een opdracht te geven die gedaan moesten worden in de buurt van de Hades. Maar dit keer, de laatste keer, kon het volgens Eurystheus niet meer fout gaan. Voor zijn laatste opdracht moest Herakles de Hades zelf IN, om de Kerberos te halen, de hellehond. Omdat niemand wist hoe hij vanaf de aarde levend de Hades in moest komen, stuurde Zeus Hermes naar Herakles, om hem als gids te dienen. Zo leidde Hermes Herakles de onderwereld in. Maar bij de Styx gekomen hadden ze nog een probleem, Charon weigerde Herakles over te zetten, aangezien hij nog niet dood was. Herakles werd de discussie tussen Hermes en Charon daarover al gauw zat en tilde Charon uit zijn bootje, om zelf dan maar te roeien. Toen zwichtte Charon en zette Herakles over. Herakles liep door naar de troon van Hades, waar hij toestemming kreeg om Kerberos mee te nemen, mits hij hem zonder wapens overwon en terug zou brengen. Toen Herakles later, uiteraard had hij de Kerberos overwonnen, terugkeerde in Mykene, vluchtte iedereen weg. Ook Eurystheus was, zoals gewoonlijk, bang voor Herakles. Hij aanvaardde dat Herakles zijn opdrachten voltooid had en Herakles verliet voor de laatste keer als slaaf het paleis van Eurystheus.

De´aneira

Herakles had in de onderwereld een pas gestorven vriend beloofd te zullen trouwen met zijn zus, De´aneira, die belaagd werd door een stroomgod, Achelo÷s. Om het kort te houden: Herakles versloeg de god, waar hij ervaring mee had na het avontuur met Nereus en hij trouwde met De´aneira. De´aneira was bang, dat Herakles op zijn avonturen ooit eens een mooiere vrouw zou ontmoeten en er daar mee vandoor zou gaan. Toen ze eens op reis gingen, kwamen ze bij een rivier. Herakles had geen moeite met het oversteken, maar voor De´aneira maakte hij gebruik van het aanbod van de Kentaur Nessos, om De´aneira over te zetten, die er echter met De´aneira vandoor ging. Herakles schoot de Kentaur dood, met ÚÚn van zijn pijlen. Voordat Nessos stierf, zei hij tegen De´aneira dat zij zijn bloed in een kruikje moest doen en dan op Herakles' mantel moest smeren, om er zeker van te zijn dat hij altijd van haar zou houden.

Herakles' einde

Toen Herakles weer eens op avontuur uit was geweest, had hij ook krijgsgevangenen gemaakt, die hij vooruit stuurde naar huis, met de boodschap dat hij later zou komen omdat hij nog een offer wilde brengen aan Zeus. Onder de gevangenen was ook Iole, een mooie, jonge vrouw. Gelijk kwam de angst van De´aneira weer boven zetten en ze smeerde Herakles' feestmantel in met het bloed van de Kentaur. Ze liet een bode Herakles de mantel geven. Herakles had de mantel net aangetrokken, of het bloed, dat een gif bleek te zijn, begon te werken. Het beet in Herakles' vlees en verteerde het. Gekweld door hevige pijnen wilde hij wraak nemen op De´aneira, maar toen hij thuis kwam zag hij dat ze zelfmoord had gepleegd, dus wist hij dat ze onschuldig was. Hij liet een brandstapel bouwen, waar hij op ging staan, net zolang totdat een voorbijganger de stapel aanstak. Zijn ziel werd naar de Olympos gevoerd, waar hij een god werd en met Hebe trouwde.

Home