 |
Alexander de Grote -
Griekse beschaving
Alexander huwde tijdens zijn kort leven een
Perzische prinses, Roxane. Zij was de dochter van Oxyartes
van Sogdiana.
Zijn tweede echtgenote Barsine, die stierf in 323, was de
oudste dochter van Darius, Roxane baarde hem een zoon, die
eveneens Alexander genoemd werd.
Toen na de dood van de Macedoniër een machtsstrijd uitbrak,
werden in 311 zowel Roxane als de kleine Alexander vermoord.
Alexander had zijn opvolging niet geregeld.
Een voortdurende strijd onder zijn generaals was het gevolg
en uiteraard de afbrokkeling van een in elf jaar veroverd
imperium.
Alexander werd in 346 voor onze jaartelling geboren in het
Macedonische Pella.
Hij was de zoon van Philippus II en van Olympias, een
prinses uit Epireus. Aristoteles leidde hem op in de
natuurwetenschappen, de filosofie, de geneeskunde en de
literatuur. In 331 zou hij - na een bezoek aan de tempel en
het orakel van Amon-Ra - tot farao worden gekroond. Net voor
zijn dood in 323, sprak hij de wens uit dat ook de Hellenen
hem als een god zouden vereren, maar daarvan kwam weinig in
huis.
Zijn testament was kort. Het zei alleen: "Ik schenk mijn
rijk aan de sterkste".
Zijn generaals (de diadochos = opvolgers) verdeelden het
rijk onder hen. Ptolemeus eiste Egypte op, waar hij ook een
faraodynastie zou vestigen. Antigonus deed hetzelfde in een
groot deel van Klein-Azië en Lysimachus eveneens.
Tot de dood van Cleopatra, de laatste der Ptolemeeërs, in 30
vC. zou de Griekse cultuur het hele Nabije Oosten bevruchten
en al dan niet vermengd geraken met de beschaving van Perzië,
Judea, Egypte en Syrië.
Het Hellenisme was geboren en bloeide en Grieks werd de
universele taal van het Middellandse Zeegebied.
En van de vele steden, die Alexander de Grote gesticht had,
groeide het Egyptische Alexandria uit tot de grootste haven
en het belangrijkste cultuurcentrum van de 'Mare Nostrum'.
Pharos
Alexandria groeide op een smalle landtong tussen het
Mareotis meer en de zee. Tegenover lag het eiland Pharos
waar één van de wereldwonderen werd gebouwd: de vuurtoren
van Sostratos van Knidos.
De enige overgebleven afbeelding van dit in de 14de eeuw,
door een aardbeving verwoest, monument bevindt zich op een
mozaïek in het Libische dorpje Qsar Libya.
Zon is het centrum
De stad van Alexander werd gebouwd volgens een streng
geometrisch plan, zoals Pireus voordien. Zij bevatte een
reusachtig gymnasion - een sportschool waar ook filosofen
doceerden - en zelfs een kunstmatige heuvel die volledig
gewijd was aan de god Pan.
De hoofdstraat van Alexandria was dertig meter breed en vijf
kilometer lang.
Er werd ook een grote bibliotheek gesticht waarin vrijwel de
volledige literatuur van de oude wereld werd bewaard.
Het was ook in deze stad dat de wiskundige Euclides - ten
tijde van Ptolemeus I - de grondslag legde van de
elementaire meetkunde.
Ook de astronoom Aristarchus kwam hier tot de bevinding dat
de zon - en niet de aarde - het centrum van ons universum
vormt.
In de 3de eeuw lukte Eratosthenes, de bibliothecaris van het
museum (het mouseion waar dichters, natuuronderzoekers,
bibliothecarissen, handwerkslieden en beeldende kunstenaars
elkaar ontmoetten) erin om met vrij eenvoudige instrumenten
de omtrek van de aarde te berekenen.
 |
|
